Elektromobilność | Samochody elektryczne

NIK ocenia rozwój elektromobilności w Polsce

Najwyższa Izba Kontroli wzięła pod lupę rozwój krajowego rynku pojazdów elektrycznych. Przeanalizowała także działania administracji w kontekście wsparcia rozwoju elektromobilności w Polsce i wskazała na konieczne zmiany, które usprawnią elektryfikację transportu w Polsce.

Wysokie ceny energii zniechęcają do inwestycji

Jak wskazują kontrolerzy NIK, część gmin nie wypełnia ustawowego obowiązku udziału pojazdów elektrycznych we własnych flotach. Tym samym nie korzystają one z dofinansowania, które gwarantują rządowe programy wspierające rozwój elektromobilności. Zdaniem ekspertów NIK, wiele samorządów zrezygnowało z takich inwestycji ze względu na wzrost cen energii elektrycznej i problem z rozwojem sieci ładowania. 

Izba skontrolowała 15 samorządów, analizując flotę samochodów obsługujących dany urząd. Jedynie sześć z nich (40%) zakupiło auta elektryczne ze środków własnych, zapewniając wymagany udział tego typu pojazdów we flotach zgodnie z zapisami ustawowymi. W dziewięciu pozostałych jednostkach (60%) nie zdecydowano się na zakup auta elektrycznego, tym samym nie zrealizowano obowiązku wynikającego z przepisów. W przypadku urzędów marszałkowskich – trzy z nich wzmocniły flotę zakupem 2-3 pojazdów elektrycznych. 

NIK jasno wskazuje, że mimo obserwowanego rozrostu floty aut elektrycznych w Polsce, w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej oraz stowarzyszonymi z UE, Polska wciąż pozostaje jednym z najgorzej rozwiniętych krajów pod względem elektromobilności. 

Kluczowe jest finansowanie

Jednym z badanych obszarów był transport publiczny, systematycznie podlegający elektryfikacji. Samorządy motywują zakupy pojazdów elektrycznych możliwością uzyskania dofinansowania, ale także względami ekologicznymi i chęcią wykorzystania czystych technologii w transporcie miejskim. Według danych NIK, w 2021 r. koszt eksploatacji autobusów spalinowych wyniósł 7,94 zł za wozokilometr, a dla elektrycznych (z dofinansowaniem) – 7,27 zł/wozokilometr.

NIK wskazuje, że obecnie główną instytucją dofinansowującą przedsięwzięcia z zakresu elektromobilności jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Izba szacuje, że na wsparcie zakupu samochodów osobowych, dostawczych oraz autobusów komunikacji miejskiej i szkolnych, a także punktów i stacji ładowania przeznaczono w ramach 12 programów prawie 4 mld zł. Jednak umowy objęły jedynie 23% środków (912 mln zł). Drugim źródłem finansowania przedsięwzięć w obszarze rozwoju elektromobilności są środki Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Samorządy korzystają także ze wsparcia w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 na działania z zakresu gospodarki niskoemisyjnej oraz transportu niskoemisyjnego.

Kontrolerzy NIK z niepokojem odnotowali, iż szerokie wsparcie finansowe elektromobilności nie obejmowało jednak zakupu zeroemisyjnych samochodów ciężarowych. Tym samym rozwój tego segmentu rynku jest w Polsce nadal niewystarczający. Tym samym nadal niewiele jest w polskich miastach pojazdów służb publicznych, zasilanych elektrycznie.

Potrzeba zmian regulacyjnych

NIK podkreślił w analizach pokontrolnych, że inwestowanie w elektromobilność jest nie tylko konieczne i uzasadnione wymogami ustawowymi, ale również wynika z aspektów środowiskowych. Jednak zdaniem kontrolerów problem stanowi również otoczenie regulacyjne. Ustawa o elektromobilności nie określa bowiem jasnej definicji urzędu obsługującego JST ani floty użytkowanych pojazdów w przypadku autobusów komunikacji miejskiej. 

NIK skierował wnioski pokontrolne do Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministra Klimatu i Środowiska oraz Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Zaapelował o przeanalizowanie czynników zagrażających rozwojowi elektromobilności i podjęcie działań wspierających realizację celów określonych w ustawie. Kontrolerzy Izby wskazali, że konieczne jest podjęcie działań w celu umożliwienia dofinansowania zakupu lub leasingu pojazdów ciężarowych. Zaapelował także do Ministra Klimatu i Środowiska o podjęcie działań w celu wyeliminowania nieprecyzyjnych i niejasnych przepisów ustawy o elektromobilności.

Zobacz także